*تفسیر آیه ۵۶ سوره احزاب إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا «همانا خداوند و فرشتگان او پیوسته بر پیامبر ﷺ درود می‌فرستند؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، شما نیز بر او درود فرستید و سلامی شایسته‌ی مقام و منزلت او گویید و در برابر او تسلیم محض باشید.» ۱. ویژگی منحصربه‌فرد صلوات در این آیه یکی از نکات شگفت‌انگیز این آیه این است که صلوات، تنها عملی است که هم خداوند آن را انجام می‌دهد، هم فرشتگان، و هم به مؤمنان دستور داده شده که انجام دهند. ✅ صلوات خداوند: این نشان می‌دهد که صلوات یک امر عظیم و ملکوتی است، چرا که خود خداوند متعال نیز آن را انجام می‌دهد. در هیچ عمل عبادی دیگری در قرآن چنین چیزی مشاهده نمی‌شود که خداوند، ملائکه و بندگان، همگی مأمور به انجام یک عمل باشند. این نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ مرکز ارتباط میان زمین و آسمان است و صلوات بر او، حلقه‌ی اتصال میان عالم الهی، عالم فرشتگان و عالم انسانی است. ✅ صلوات فرشتگان: صلوات فرشتگان به معنای طلب رحمت برای پیامبر ﷺ و استغفار برای او و امت اوست. این نشان می‌دهد که پیوند میان فرشتگان و پیامبر ﷺ بسیار عمیق است و آنان همواره برای او دعا می‌کنند. ✅ صلوات مؤمنان: از آنجا که خداوند و فرشتگان پیوسته بر پیامبر ﷺ درود می‌فرستند، از مؤمنان نیز خواسته شده که در این عمل آسمانی مشارکت کنند. این بدان معناست که ارسال صلوات، عملی است که باعث پیوند مؤمنان با عالم ملکوت و حقیقت محمدی ﷺ می‌شود. 🔸 نتیجه: این آیه نشان می‌دهد که صلوات نه‌تنها یک عبادت، بلکه یک حقیقت کیهانی است که در تمام عوالم هستی جریان دارد. صلوات پلی است میان خدا، فرشتگان و انسان‌ها که همگی در آن سهیم‌اند. ۲. بررسی معنای "صلوات" در این آیه ✅ صلوات خداوند: در لغت، «صلوة» از ریشه «ص-ل-و» به معنای دعا، طلب رحمت و توجه خاص است. در مورد خداوند، مفسران این واژه را به رحمت ویژه و مقام والای پیامبر ﷺ معنا کرده‌اند. طبری در «تفسیر جامع البیان» می‌گوید: «صلوات خداوند، افزایش درجات پیامبر ﷺ در دنیا و آخرت و هدایت بندگان به تبعیت از اوست.» ✅ صلوات فرشتگان: این صلوات به معنای استغفار و طلب مغفرت برای پیامبر ﷺ و امت او است. ابن کثیر در تفسیر خود بیان می‌کند: «فرشتگان برای پیامبر ﷺ طلب رحمت کرده و از خداوند می‌خواهند که مقام او را بالاتر ببرد.» ✅ صلوات مؤمنان: یعنی مؤمنان باید همواره بر پیامبر ﷺ درود بفرستند و از خدا بخواهند که مقام و رحمت او را افزایش دهد. در روایات صحیح از پیامبر ﷺ آمده است: «هر کس بر من یک صلوات بفرستد، خداوند ده صلوات بر او می‌فرستد.» (صحیح مسلم، حدیث ۳۸۴) ۳. بررسی معنای "سلام" و "تسلیم" در آیه ✅ معنای "سلام" بر پیامبر ﷺ: واژه «سَلِّمُوا» از ریشه «س-ل-م» گرفته شده است که هم به معنای سلام‌گفتن و هم به معنای تسلیم شدن در برابر فرمان الهی است. ✅ "وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا" یعنی چه؟ این عبارت تأکید بر سلامی شایسته و تسلیم حقیقی در برابر پیامبر ﷺ دارد. بسیاری از مفسران این بخش آیه را به پذیرش مطلق فرمان پیامبر ﷺ و تبعیت از سنت او معنا کرده‌اند. زمخشری در «کشاف» می‌نویسد: «یعنی نه‌تنها باید بر او سلام کنید، بلکه باید در برابر او مطیع محض باشید.» ✅ ترجمه دقیق‌تر: «بر او سلامی گویید، سلامی که در شأن و منزلت او باشد، و با تمام وجود تسلیم او شوید.» ۴. تحلیل عرفانی آیه 🔹 صلوات خداوند بر پیامبر ﷺ یعنی چه؟ از نگاه عرفانی، این آیه نشان‌دهنده جریان دائمی نور الهی بر حقیقت محمدی ﷺ است. در روایات آمده است که اولین نوری که خداوند خلق کرد، نور پیامبر اکرم ﷺ بود (حدیث نور محمدی). این آیه گواهی می‌دهد که این نور همچنان در حال فیضان و دریافت رحمت الهی است. 🔹 فرشتگان چگونه بر پیامبر ﷺ صلوات می‌فرستند؟ فرشتگان تجلی صفات الهی‌اند و صلوات آنان، یعنی تمام هستی در حال مدح و ستایش حقیقت محمدی ﷺ است. 🔹 چرا مؤمنان مأمور به صلوات شده‌اند؟ از نگاه عرفانی، این امر به معنای پیوند با حقیقت محمدی ﷺ و دریافت فیوضات الهی از طریق اوست. هر صلواتی که مؤمن بر پیامبر ﷺ می‌فرستد، او را به حقیقت پیامبر ﷺ نزدیک‌تر می‌کند و دریچه‌ای از انوار الهی را بر او می‌گشاید. 🔹 سلام و تسلیم یعنی چه؟ 🔸 "وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا" اشاره به فنای سالک در محبت و اطاعت پیامبر ﷺ دارد. یعنی نه‌تنها باید به زبان، بلکه با قلب و عمل نیز تسلیم او شد. 🔸 ابن عربی می‌گوید: «صلوات بر پیامبر ﷺ، پلی است میان عالم خلق و عالم امر. هر که درود فرستد، در حقیقت وارد حریم قرب محمدی ﷺ شده است.» 📚 منابع: تفسیر طبری، ج ۲۲، ص ۲۹۵ تفسیر ابن کثیر، ج ۶، ص ۴۶۳ تفسیر روح المعانی (آلوسی)، ج ۲۲، ص ۷۳ تفسیر کشاف (زمخشری)، ج ۳، ص ۵۱۹ فصوص الحکم (ابن عربی) تهیه و تنظیم؛ #سیدمسعودحسینی واتساپ صدای اهل سنت https://whatsapp.com/channel/0029VaaN2U3HLHQSBZ17eI29*