اِرشَــادُالحق اِدارَه ده اسلامي معلوماتو چینل
February 27, 2025 at 04:40 PM
ألاستفتاء
څه فرمايی مفتيان کرام په دي مسئله کي چي د يوم الشك دروژى څه حكم ده بعضى خلګ د يوم الشك روژى ته مكروه وایى:اودلیل دغه حدیث شریف ګرځوی عن عمار بن ياسر قال: من صام اليوم الذى يشك فيه فقد عصى ابا القاسم صلی الله علیه وسلم)» او بعضى بیاوایى چى د يوم الشك روژه جائز ده او دا حديث ضعيف ګرځوى. لهذا تاسو وواياست چى څنګه كول پكار دى
بينوا تؤجروا
الجواب بتوفیق الله تعالى محترمه ستاسو دپوښتني فه جواب كي به ووايوچي دا حديث كه څه هم مرفوع نه ده خو موقوف ده أو موقوف د مرفوع په حكم كى ده" لان الصحابى لايقول ذالك من قبل رأيه فيكون من قبيل المرفوع (بذل المجهود جلد ٤ صفحه ١٣٤) په همدى وجه د احنافو مسلك داده چى عوام دى په دى ورځ روژه نه نـسى خو د نورو دلائلو په رڼا كى د خواص اهل فتوى لپاره اجازت وركول سوى دى:
او كه خواص هم د دغه حديث په وجه روژه ونه نسى نو څه حرج نسته خوکه د چاعادت وى چى هغه کومه خاص ورځ روژه نيسى او هغه ور ځ په يوم الشك كى راغله نو بيائى نيولي سى
لمافي ردالمحتار علي درالمختار ، استحب صومه للخواص, قال فى الفتح وقيده فى التحفة بكونه على وجه لايعلم العوام ذالك كى لايعتادوا صومه, فيظنه الجهال زيادة على رمضان ويدل عليه قصة ابى يوسف المذكورة فى الامداد
ردالمحتار علي درالمختار جلد ٢ صفحه ٣٨٢
وهکذافی محیط البرهانی ، ﻓﻨﻘﻮﻝ: اﺗﻔﻖ ﻣﺸﺎﻳﺨﻨﺎ ﻋﻠﻰ ﺃﻧﻪ ﺇﺫا ﻛﺎﻥ ﻳﻮاﻓﻖ ﻳﻮﻣﺎ ﻛﺎﻥ ﻳﺼﻮﻣﻪ ﻗﺒﻞ ﺫﻟﻚ ﺑﺄﻥ اﻋﺘﺎﺩﺭﺟﻞ ﺻﻮﻡ ﻳﻮﻡ اﻟﺨﻤﻴﺲ ﻭﻳﻮﻡ اﻟﺠﻤﻌﺔ، ﻓﻮﻗﻊ اﻟﺸﻚ ﻓﻲ ﺫﻟﻚ اﻟﻴﻮﻡ ﺃﻥ اﻷﻓﻀﻞ ﺃﻥ ﻳﺼﻮﻣﻪ ﺗﻄﻮﻋﺎ، ﻭﺇﻥ ﻟﻢ ﻳﻮاﻓﻖ ﻣﺎ ﻛﺎﻥ ﻳﺼﻮﻣﻪ ﻗﺒﻞ ﺫﻟﻚ، ﻓﺎﻷﻓﻀﻞ ﺃﻥ ﻳﺘﻠﻮﻡ، ﻓﻼ ﻳﺄﻛﻞ ﻭﻻ ﻳﻨﻮﻱ اﻟﺼﻮﻡ ﻣﺎ ﻟﻢ ﻳﻘﺮﺏ اﻧﺘﺼﺎﻑ اﻟﻨﻬﺎﺭ، ﻓﺈﻥ ﻗﺮﺏ اﻧﺘﺼﺎﻑ اﻟﻨﻬﺎﺭ، ﻭﻟﻢ ﻳﺘﺒﻴﻦ اﻟﺤﺎﻝ اﺧﺘﻠﻒ اﻟﻤﺸﺎﻳﺦ ﻓﻴﻪ، ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻗﺎﻟﻮا: اﻷﻓﻀﻞ ﺃﻥ ﻳﺼﻮﻡ، ﻭﺑﻌﻀﻬﻢ ﻗﺎﻟﻮا: اﻷﻓﻀﻞ ﺃﻥ ﻳﻔﻄﺮ، ﻭﻋﺎﻣﺔ اﻟﻤﺸﺎﻳﺦ ﻋﻠﻰ ﺃﻧﻪ ﻳﻨﺒﻐﻲ ﻟﻠﻘﺎﺿﻲ ﻭاﻟﻤﻔﺘﻲ ﺃﻥ ﻳﺼﻮﻡ ﺗﻄﻮﻋﺎ، ﻭﻳﻔﺘﻲ ﺑﺬﻟﻚ ﻓﻲ ﺣﻖ ﺧﺎﺻﺘﻪ، ﻭﻳﻔﺘﻲ ﻟﻠﻌﺎﻣﺔ ﺑﺎﻟﻔﻄﺮ.
ﻭﻓﻴﻪ ﺣﻜﺎﻳﺔ ﺃﺑﻲ ﻳﻮﺳﻒ، ﻭﺇﻧﻬﺎ ﻣﻌﺮﻭﻓﺔ ﺣﻜﻲ ﻋﻦ اﻟﻔﻘﻴﻪ ﺃﺑﻲ ﺟﻌﻔﺮ ﺭﺣﻤﻪ اﻟﻠﻪ ﺃﻥ ﻧﺼﻴﺮ ﺑﻦ ﻳﺤﻴﻰ ﻛﺎﻥ ﻳﺨﺘﺎﺭ اﻟﺼﻮﻡ ﻳﻮﻡ اﻟﺸﻚ، ﻭﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻠﻤﺔ ﻛﺎﻥ ﻳﺨﺘﺎﺭ اﻟﻔﻄﺮ، ﻓﺪﺧﻞ ﺃﺑﻮ ﻧﺼﺮ ﺑﻦ ﺳﻼﻡ ﻋﻠﻰ ﻧﺼﻴﺮ ﺑﻦ ﻳﺤﻴﻰ ﻓﻘﺎﻝ ﻟﻪ ﻧﺼﻴﺮ: ﻟﻤﺎ اﺧﺘﺎﺭ ﺻﺎﺣﺒﻚ اﻟﻔﻄﺮ ﻳﻮﻡ اﻟﺸﻚ، ﻭاﻟﺼﻮﻡ ﺃﺣﻮﻁ ﻗﺎﻝ ﺃﺑﻮ ﻧﺼﺮ: اﻟﻔﻄﺮ ﺃﺣﻮﻁ؛ ﻷﻧﻬﻢ ﺃﺟﻤﻌﻮا ﻋﻠﻰ ﺃﻥ ﻣﻦ ﺃﻓﻄﺮ ﻻ ﺇﺛﻢ ﻋﻠﻴﻪ ﻭاﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﻲ اﻟﺼﻮﻡ ﻗﺎﻝ ﺑﻌﻀﻬﻢ: ﻳﻜﺮﻩ ﻭﻳﺄﺛﻢ، ﻭﻗﺎﻝ ﺑﻌﻀﻬﻢ: ﻻ ﻳﻜﺮﻩ، ﻓﺪﻝ ﺃﻥ اﻟﻔﻄﺮ ﺃﺣﻮﻁ، ﻭاﻟﻠﻪ ﺃﻋﻠﻢ.
محیط البرهانی جلد ٢ صفحه ٣٩٥
وهکذافي الفتاوى الهندية ، اﺧﺘﻠﻒ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻓﻲ ﻳﻮﻡ اﻟﺸﻚ ﻫﻞ ﺻﻮﻣﻪ ﺃﻓﻀﻞ ﺃﻭ اﻟﻔﻄﺮ ﻗﺎﻟﻮا: ﺇﻥ ﻛﺎﻥ ﺻﺎﻡ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﺃﻭ ﻭاﻓﻖ ﺻﻮﻣﺎ ﻛﺎﻥ ﻳﺼﻮﻣﻪ ﻓﺼﻮﻣﻪ ﺃﻓﻀﻞ ﻛﺬا ﻓﻲ اﻻﺧﺘﻴﺎﺭ ﺷﺮﺡ اﻟﻤﺨﺘﺎﺭ، ﻭﻛﺬا ﺇﻥ ﺻﺎﻡ ﺛﻼﺛﺔ ﺃﻳﺎﻡ ﻣﻦ ﺁﺧﺮ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﻛﺬا ﻓﻲ اﻟﺘﺒﻴﻴﻦ، ﻭﻟﻮ ﻟﻢ ﻳﻮاﻓﻖ اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﻴﻪ ﻭاﻟﻤﺨﺘﺎﺭ ﺃﻥ ﻳﻔﺘﻰ ﺑﺎﻟﺘﻄﻮﻉ ﻓﻲ ﺣﻖ اﻟﺨﻮاﺹ ﻛﺬا ﻓﻲ اﻟﺘﻬﺬﻳﺐ ﻭﻳﻔﺘﻰ اﻟﻌﻮاﻡ ﺑﺎﻟﺘﻠﻮﻡ ﺇﻟﻰ ﻣﺎ ﻗﺒﻞ اﻟﺰﻭاﻝ ﻻﺣﺘﻤﺎﻝ ﺛﺒﻮﺕ اﻟﺸﻬﺮ ﻭﺑﻌﺪ ﺫﻟﻚ ﻻ ﺻﻮﻡ ﻛﺬا ﻓﻲ اﻻﺧﺘﻴﺎﺭ ﺷﺮﺡ اﻟﻤﺨﺘﺎﺭ. ﻭﻫﻮ اﻟﺼﺤﻴﺢ ﻫﻜﺬا ﻓﻲ ﻓﺘﺎﻭﻯ ﻗﺎﺿﻲ ﺧﺎﻥ.ﻭاﻟﻔﺎﺻﻞ ﺑﻴﻦ اﻟﺨﺎﺻﺔ ﻭاﻟﻌﺎﻣﺔ ﻫﻮ ﺃﻥ ﻛﻞ ﻣﻦ ﻳﻌﻠﻢ ﻧﻴﺔ اﻟﺼﻮﻡ ﻳﻮﻡ اﻟﺸﻚ ﻓﻬﻮ ﻣﻦ اﻟﺨﻮاﺹ، ﻭﺇﻻ ﻓﻬﻮ ﻣﻦ اﻟﻌﻮاﻡ، ﻭاﻟﻨﻴﺔ ﺃﻥ ﻳﻨﻮﻱ اﻟﺘﻄﻮﻉ ﻣﻦ ﻻ ﻳﻌﺘﺎﺩ ﺑﺼﻮﻡ ﺫﻟﻚ اﻟﻴﻮﻡ، ﻭﻻ ﻳﺨﻄﺮ ﺑﺒﺎﻟﻪ ﺇﻥ ﻛﺎﻥ ﻣﻦ ﺭﻣﻀﺎﻥ ﻓﻤﻦ ﺭﻣﻀﺎﻥ ﻛﺬا ﻓﻲ ﻣﻌﺮاﺝ اﻟﺪﺭاﻳﺔ. ﺭﺟﻞ ﺃﺻﺒﺢ ﻳﻮﻡ اﻟﺸﻚ ﻣﺘﻠﻮﻣﺎ ﺛﻢ ﺃﻛﻞ ﻧﺎﺳﻴﺎ ﺛﻢ ﻇﻬﺮ ﺃﻧﻪ ﻣﻦ ﺭﻣﻀﺎﻥ ﻭﻧﻮﻯ اﻟﺼﻮﻡ ﺫﻛﺮ ﻓﻲ اﻟﻔﺘﺎﻭﻯ ﺃﻧﻪ ﻻ ﻳﺠﻮﺯ ﻛﺬا ﻓﻲ اﻟﻈﻬﻴﺮﻳﺔ ﺑﺎﺏ اﻟﻨﻴﺔ.
الفتاوى الهندية جلد اول صفحه ٢٠٠
كتبه م.م نقيب الله حليم